Do opisu prostokątnego kawałka kartonu o wymiarach 9 x 14 cm powszechnie stosuje się wymiennie określeń pocztówka lub widokówka. Zazwyczaj z jednej strony (na tzw. awersie) znajduje się obraz przedstawiający obiekt architektoniczny, krajobraz, scenę rodzajową, wizerunek człowieka lub zwierzęcia czy reprodukcje obrazów. Na drugiej stronie (na tzw. rewersie) jest liniatura adresowa i miejsce na korespondencję.
Na pocztówkach prezentowano miejsca, które chciano upamiętnić, promować, przedstawić ich walory architektoniczne lub przyrodnicze. Pocztówki przesyłające życzenia w okresie świąt Bożego Narodzenia czy Wielkanocy zawierały symbolikę religijną. Posługiwano się również pocztówką, by propagować treści patriotyczne, zachęcać do ofiarności i troski o wspólne dobro. Wydawano pocztówki przedstawiające znane postacie historyczne (np. Adama Mickiewicza, Tadeusza Kościuszkę). Są też takie, które zawierają obrazy związane z przebiegiem I wojny światowej czy z plebiscytem na Górnym Śląsku.
Muzeum w Rudzie Śląskiej od początku swojej działalność kolekcjonuje pocztówki, głównie te dotyczące Rudy Śląskiej. Pozyskuje się je drogą darowizny i zakupu. Przez 50 lat pracy kolekcjonerskiej zbiór pocztówek z Rudy Śląskiej, z okresu od końca XIX wieku do 1945 roku, urósł do 452 egzemplarzy.
Widokówki z tego okresu ilustrują najważniejsze dla poszczególnych dzielnic (wówczas gmin wiejskich) obiekty użyteczności publicznej: kościoły, ratusze, szkoły, szpitale, stacje kolejowe, restauracje, kopalnie, huty.
Na każdej pocztówce widnieje krótki opis zawierający nazwę miejscowości i przedstawiony obiekt. Dawne nazwy niemieckie występujące do 1922 roku dziś mają polskie odpowiedniki. I tak: Bielszowice – Bielschowitz, Chebzie – Morgenroth, Godula – Godulahütte, Kochłowice – Kochlowitz, Nowa Wieś – Neudorf, Nowy Bytom – Friedenshütte, Orzegów – Orzegow, Wirek – Antonienhütte.
Zwraca uwagę również to, że widokówki wykorzystywały ten sam obraz obiektu, zmieniając jedynie kolorystykę oraz opisy — początkowo z języka niemieckiego na polski, a następnie, w czasie okupacji, z polskiego ponownie na niemiecki. Niestety, część obiektów widocznych na pocztówkach już nie istnieje i ten ich wizerunek to jedyny ślad ich obecności.
Istotną wartością pocztówki z obiegu jest również treść, jaką zawiera. Pocztówka jest bowiem wyjątkowym elementem przekazu o czasach i ludziach.
Zapraszamy do obejrzenia wystawy!