Archiwum

Ciekawym i wartościowym zespołem eksponatów są przedmioty związane z postacią Jana Orszulika. Pamiątki po nim zostały przekazane Muzeum w 2025 roku przez jego córkę. Wśród nich są zdjęcia rodzinne oraz fotografie różne; na jednej z nich (zdj. 1) Orszulik pozuje wraz z kolegami urzędnikami (stoi drugi z lewej, obok Jana S. Dworaka). Są również dokumenty poświadczające przebieg jego zatrudnia oraz korespondencja adresowana do jego żony Heleny podczas pobytu w niemieckich obozach koncentracyjnych w Dachau i Sachsenhausen. Wszystkie te dokumenty oraz relacja córki pozwalają odtworzyć życiorys Jana Orszulika – postaci wartej przypomnienia.

Dziewczęta chodziły na co dzień z odkrytą głową i włosami splecionymi w warkocz związany gładką wstążką. Na uroczyste okazje zakładały mirtowy wianek z ułożonymi w harmonijkę wzorzystymi wstążkami (klapami) lub szeroki wianek z kolorowych sztucznych kwiatów i świecidełek (galandę). Wianek z przodu przysłaniał włosy, a część ozdób zwisała nad czołem. W środek wpleciony był czerwony kwiat róży, a w tyle związane w kokardę malowane lub haftowane wstążki opadające na plecy.

W czerwcu w kościele katolickim jest obchodzone święto Bożego Ciała. Świętu towarzyszą barwne procesje wiernych oraz cztery specjalnie na tę okazję zbudowane i udekorowane uliczne ołtarze. Właśnie przy ołtarzach wierni adorują konsekrowaną hostię. Hostia umieszczona jest w monstrancji i podczas procesji niesiona jest pod baldachimem w otoczeniu celebransów i wiernych. Wokół niej koncentruje się adoracja uczestników uroczystości.

Dziś prezentujemy eksponaty związane z postacią gen. Józefa Hallera i Rudą, jako samodzielnie funkcjonującą w okresie międzywojennym gminą. Generał Józef Haller (1873–1960) zapisał się w polskiej historii poprzez swój udział w działaniach Legionów Polskich. Był dowódcą Armii Polskiej we Francji. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku jako dowódca frontu Północnego. Był jednym z głównych bohaterów uroczystości symbolizujących Zaślubiny Polski z Bałtykiem (10 lutego 1920 roku w Pucku). W okresie międzywojennym był posłem i współorganizatorem Frontu Morges. Był też członkiem rządu RP na emigracji. Zmarł na w Londynie w 1960 roku.

Z uwagi na zbliżający się czas Wielkanocy, eksponatem kwietnia jest grafika autorstwa Franciszka Kurzei, zatytułowana „Połykanie kotów". Praca została wykonana w 1994 roku w technice linorytu i przedstawia stary, zapomniany już zwyczaj związany z palmą wielkanocną, której według tradycji przypisywano niezwykłe właściwości: życiodajne, lecznicze i magiczne. Powszechnym niegdyś zabiegiem po poświęceniu palmy w kościele w Niedzielę Palmową było spożycie jednej bazi (zwanej kotkiem lub kociankiem) z wierzbiny, znajdującej się w palmie, co miało ochronić od bólu gardła czy niestrawności. Miało to uzasadnienie w medycynie ludowej wykorzystującej naturalne właściwości lecznicze roślin (wierzba zawiera salicylany działające profilaktycznie: przeciwzapalnie i przeciwbólowo). Dawniej każdy z domowników musiał się zastosować do nakazu połknięcia kotka i nie mógł się przeciwstawić tej tradycji.